امردادگان نماد جاودانگی

 

امردادگان، نماد جاودانگی

ایرانیان باستان بر پایه آموزه های  آشو زرتشت پیامبر بزرگ خود اهمیت و ارزش زیادی برای شادی قائل بودند.در نوشته های پهلوی آمده است:«او(خداوند)به یاری آسمان شادی را آفرید.»بنابراین جشنها و عیدها همواره جزیی از آداب و آیین‌های آنها بوده و بر عکس سوگ و ماتم جایگاهی در این سرزمین نداشته است.بر این اساس ایرانیان 3 دسته جشن‌های مختلف را در طول سال برگزار می‌کردند:ماهیانه،سالانه ومتفرقه که در این میان برخی از جشن‌هایی که در تابستان برگزار می‌شده بود عبارتند از:الف)گاهان بار دوم(میدیوشم)11 تا 15 تیر ب)گاهان بار سوم(پتیه شهیم)26 تا 30شهریور پ) تیرگان (10 تیر)که با اسطوره آرش کمانگیر و جشن آبریزان همراه است. ت)امردادگان (7 امرداد) ث)«می خواره»در سرزمین سغد و ورارود که ابوریحان بیرونی از آن یاد می‌کند و آن را برابر با هجدهم مرداد یا«اشنا خندا»ی سغدی می‌دانند. ج) شهریورگان(4 شهریور).در گاهشماری 30 روزه زرتشتیان هفتمین روز این ماه«امرداد»نام داشت و جشن امردادگان در این روز برگزار می‌شد.اما در حال حاضر و مطابق تقویم هجری خورشیدی این تاریخ به سوم مرداد تغییر یافته است.نام مرداد در اوستا بصورت اَمرتات (amertat) و در پهلوی به صورت آمرداد (amordad)  بوده و به مرور زمان در اثر تحولات زبانی به شکل امروزی آن درآمده است. اما واژه امرتات از سه بخش تشکیل شده است: ا (پیشوند نفی) مر (از ریشه مصدری mar به معنی مرگ) تات (کاملی ،‌سالمی و رسایی) که مجموعاً معنی:‌ نامرایی و جاودانگی را می‌رساند . بنابراین اگر الف را از ابتدای آن برداریم (و به صورت مرداد بنویسیم) معنی آن به نیستی و مرگ تغییر می‌کند. اما نگارش  مرداد به شکل امرداد در زبان و ادبیات فارسی سابقه‌ای ندارد حتی در شاهنامه هم به صورت مرداد نوشته شده است و چون شاهنامه مرجع زبان فارسی است پس تغییر این واژه به امرداد نیاز نیست. به علاوه تمام نویسندگان متون پهلوی و ادبیات فارسی معنای کلمه مرداد را همچنان بی‌مرگی و نمردنی دانسته‌اند. البته این نکته را هم نباید از نظر دور داشت که تحولات واژه‌ها در طول زمان تنها خاص مرداد نیست بلکه برای تمام 11 ماه دیگر سال هم این اتفاق افتاده است . هئوروتات (خرداد) و امرتات (مرداد) امشاسپندان کمال و دوام در جهان مینوی و نگهبانان آب و گیاه در جهان خاکی هستند که همواره کنار هم جای دارند. این جشن متعلق به امشاسپند امرتات نماینده آخرین مرتبه کمال و مظهر دیر زیستی و بی‌مرگی است.امشاسپندان به معنای پاکان بی‌مرگ یا مقدسان بی‌مرگ،‌مجموعه برترین صفات اهورا مزدا هستند.در کتاب آثار الباقیه ابوریحان بیرونی آمده است:«مرداد ماه روز هفتم آن مرداد روز است و آن روز را به واسطه  اتفاق افتادن دو اسم با هم جشن می گرفتند.»نام امرتات در اوستا،بویژه گاتها صفتی است برای اهورامزدا یعنی مظهر زوال ناپذیری و پایندگی آفریدگار اما در جهان خاکی نگهبانی و سرپرستی گیاه و رستنی‌ها با وی می‌باشد.از اینرو این جشن غالباً در فضای باز برگزار می‌شد.نیاکان ما در چنین روزی به کنار چشمه سارها و باغ‌ها و مزارع سبز و خرم و دلنشین می‌رفته‌اند و پس از نیایش به درگاه اهورامزدا با شادی و سرور در هوای صاف و در دامن طبیعت این جشن را برگزار می‌کردند.شوربختانه از جزئیات دیگر این جشن اطلاعات بیشتری در دست نیست.

/ 1 نظر / 28 بازدید
pari

استاد توران شهریاری نیز نیایش زیبای زیر را برای هنگام گردش سال به فارسی زبانان ارمغان داد: خدایا مرا سال نو یار باش / ز هر رنج و سختی نگهدار باش به من راه بنما به سوی خوشی / نجاتم ببخش از غم و ناخوشی به عمری که مانده ست از من به جای / به سوی سه نیکی مرا رهنمای پرفسور حسن امین، شاعر توانمند و نکته سنج نیز سروده شاد و آهنگین نوروزی خود را که دربرگیرنده همان مفاهیم دعای تحویل سال است، چنین سرود : سال نوی آمد و نوروز شد / روز جهان فرخ و پیروز شد ای که دگرگون ز تو شد قلب ها / دیده ما نیز ز مهرت رها بار خدا ! ای که جهان زان توست / گشت مه و سال به فرمان توست سیر شب و روز به تدبیر توست / سال نو و پار به تقدیر توست حال که باز آمده تحویل سال / حال همه خوب کن ای ذوالجلال ! سراینده خوش ذوق و توانا ، خانم هما ارژنگی نیز نیایش نوروزی خود را چنین سروده است: الا ای اهورای با فر و جاه / به فرمان تو تابش هور و ماه در این روز نو از مه فروردین / به آیین جمشید فرخنده دین بگردان دل و دیده ام از گناه / بیاموزم از نو دگرگونه راه و نیایش گردش سال از زبان این نگارنده ( شاهین سپنتا ) نیز این چنین به همه دوستداران فرهنگ ای